Opis obiektu

Góra Miedzianka – rezerwat

Miedzianka to staropolska nazwa kruszcu miedzi. Rezerwat „Góra Miedzianka” położony jest w granicach Chęcińsko Kieleckiego Parku Krajobrazowego. Dotrzeć tam możemy drogą prowadzącą od Chęcin na zachód, w kierunku miejscowości Polichno i Miedzianka. Miejscowość i góra leżą w zachodniej części Pasma Chęcińskiego.

Góra zbudowana jest z wapieni środkowego i górnego dewonu (sprzed 380-390 mln lat). Licznie występują w nich szczątki koralowców i jamochłonów stromatoporów.

Patrząc od strony północnej można dopatrzeć się w kształcie Miedzianki, podobieństwa do tatrzańskiego Giewontu, dlatego też bywa nazywana żartobliwie „Giewontem Świętokrzyskim”. W przeszłości nosiła również nazwę Wielkiej Sowy i Góry Miedzińskiej. Początki eksploatacji zalegających tu złóż, giną w mrokach historii. W lustracji starostwa chęcińskiego, dokonanej w roku 1569, istnieje opis: „czwarta góra jest za wioską miejską Polichnem, którą zowią Miedzianką i tamże są huty miejskie. W tej górze kruszec miedziany bardzo dobry, srebra ma niemało. Lazur przy nim bardzo kosztowny i zielenica bardzo cudna. Z tej góry za inszych czasów bardzo wiele skarbów wychodziło i dziś ich jest wiele, ale trzeba robić, jenoby trzeba nakładu wielkiego”.  Istnieje również przekaz o znalezieniu, około 1902 roku przez Stanisława Łaszczyńskiego, skarbu składającego się z monet rzymskich. Monety odkryto podczas eksploatacji starej hałdy na południowym zboczu Miedzianki, gdzie odsłonięto ślady dawnych robót górniczych. Tak więc, jak widzimy Miedzianka odegrała znaczącą rolę w górnictwie kruszcowym i w obecnej chwili miejsce to może śmiało pretendować do miana Historycznego Centrum Górnictwa Kruszcowego całego regionu świętokrzyskiego.

W obrębie rezerwatu znalazły się również miejsca eksploatacji wapieni, które były w tym miejscu pozyskiwane ze względu na swą unikatową kolorystykę. Jasno bławatne wapienie, poprzecinane kilkoma generacjami brunatno czerwonych żył kalcytowych, ubarwione zielonymi i niebieskimi wpryskami malachitu i azurytu, stanowiły atrakcyjny materiał do produkcji galanterii kamiennej. Występują tu także, chryzokola, chalkozyn, chalkopiryt, miedzianki, jest również galena, oraz niewielkich ilościach srebro, kowelin, piryt, baryt i hematyt. Poszukiwania kruszcu spowodowały powstanie we wnętrzu góry całej sieci podziemnych wyrobisk. Składają się one z pustek skalnych, powstałych w wyniku wybrania okruszcowanych żył kalcytowych, eksploatacji materiału zalegającego utworach krasowych, jak również sztolni i szybów wykonanych w wapiennej skale. Wydrążone tu wyrobiska podziemne mają łączną długość około 4 kilometrów.

Jednymi z ostatnich, którzy uwierzyli w nieprzebrane bogactwa ukryte we wnętrzu Miedzianki byli dwaj bracia Stanisław i Bolesław Łaszczyńscy. Na początku XX wieku podjęli oni próbę sięgnięcia po miedziany kruszec. Niestety, potwierdziła się smutna prawda że w wyniku wielowiekowego wydobycia, złoże na Miedziance zostało w większości wyeksploatowane.

Utworzona przez Gminę Chęciny w 2008 roku Muzealna Izba Górnictwa Kruszcowego, mieszcząca się w budynku dawnej szkoły w Miedziance, gromadzi i eksponuje ślady górnictwa, zwanego dawniej kruszcośledzeniem.  Zebrane tu minerały jak i narzędzia stanowią świadectwo bogatej historii i znaczenia tego miejsca. Przemierzając teren Chęcińsko Kieleckiego Parku Krajobrazowego poruszamy się po rejonie intensywnej penetracji skał w poszukiwaniu ołowiu, miedzi, barytu i ciekawych kolorystycznie wapieni. Znajduje się tu wiele starych szybów, często niewidocznych wśród roślinności. Dlatego szczególnie  ważne jest zachowanie bezpieczeństwa i poruszanie się tylko po wyznaczonych szlakach.

I tak oto dotarliśmy do ostatniego miejsca na szlaku archeogeologicznym. Szlaku łączącym  najciekawsze miejsca i miejscowości o dużym znaczeniu dla świętokrzyskiej geologii. Ideą przedsięwzięcia jest nie tylko promocja przedstawianych stanowisk, ale także zwrócenie uwagi na konieczność ich ochrony.

Poza ścisłym szlakiem archeogelogicznym, znalazły się miejsca będące również wielkimi atrakcjami dla odwiedzających region geoturystów. Miejsc tych z racji ich dużych walorów edukacyjnych i krajobrazowych pominąć nie wypada.